Các hình thức thường gặp
Quy chế của cơ quan quản lý và của từng cơ sở quy định các hình thức đào tạo và điều kiện của từng loại. Thực tế thường xoay quanh:
- Tập trung — nghiên cứu sinh dành toàn bộ thời gian cho việc học và nghiên cứu, có mặt tại cơ sở theo yêu cầu.
- Không tập trung — vừa công tác vừa làm nghiên cứu sinh, với yêu cầu về thời gian có mặt và thời gian đào tạo thường dài hơn.
Ngoài ra còn các sắp xếp khác như phối hợp giữa hai cơ sở, hoặc có giai đoạn thực tập nghiên cứu ở nước ngoài. Điều kiện cụ thể do cơ sở đào tạo quy định — hãy hỏi phòng đào tạo sau đại học.
Điều thực sự khác nhau
Không phải khối lượng kiến thức — yêu cầu về luận án và về công bố là như nhau. Cái khác là:
| Tập trung | Không tập trung | |
|---|---|---|
| Thời gian liền mạch cho nghiên cứu | Nhiều | Bị chia nhỏ |
| Thu nhập | Thường phải thu xếp riêng | Giữ được |
| Tiếp xúc với nhóm nghiên cứu | Hằng ngày | Thưa |
| Thời gian hoàn thành thực tế | Ngắn hơn | Thường dài hơn |
| Rủi ro bỏ dở | Thấp hơn | Cao hơn |
Dòng cuối đáng chú ý. Nguyên nhân bỏ dở phổ biến ở hình thức không tập trung không phải năng lực mà là công việc và gia đình lấn dần vào thời gian nghiên cứu, cho tới khi tiến độ dừng hẳn.
Chọn theo hoàn cảnh
Hình thức tập trung phù hợp khi
- Bạn có thể rời hoặc giảm hẳn công việc trong vài năm.
- Đề tài cần làm việc liên tục ở phòng thí nghiệm hoặc thực địa.
- Bạn dự định theo nghề nghiên cứu và cần môi trường nhóm.
- Có nguồn kinh phí hoặc học bổng đỡ được phần thu nhập.
Hình thức không tập trung phù hợp khi
- Bạn đang giữ vị trí chuyên môn cần duy trì.
- Đề tài gắn với chính công việc của bạn — đây là lợi thế lớn, vì dữ liệu sẵn có và vấn đề bạn hiểu rõ.
- Cơ quan cử đi học và có cam kết hỗ trợ.
- Bạn có trách nhiệm gia đình khó rời.
Bốn việc phải làm rõ trước khi đăng ký
- Yêu cầu về thời gian có mặt tại cơ sở: bao nhiêu, vào lúc nào, có đợt tập trung không.
- Thời gian đào tạo và điều kiện gia hạn cho hình thức bạn chọn.
- Điều kiện công bố trước khi bảo vệ.
- Thoả thuận với cơ quan nếu vừa làm vừa học: thời gian được nghỉ, hỗ trợ chi phí, và nghĩa vụ cam kết phục vụ sau khi tốt nghiệp — đọc kỹ công thức tính bồi hoàn nếu có.
Nếu chọn hình thức không tập trung
Ba việc làm ngay từ đầu, vì chúng quyết định bạn có về đích hay không:
- Cố định một khối thời gian bất khả xâm phạm mỗi tuần cho nghiên cứu, và bảo vệ nó như một cuộc hẹn công việc.
- Chọn đề tài gắn với công việc nếu chuyên môn cho phép — cần văn bản đồng ý của cơ quan về việc sử dụng dữ liệu.
- Thống nhất nhịp làm việc với người hướng dẫn phù hợp thực tế của bạn, và giữ đúng.
Có đổi hình thức giữa chừng được không
Một số cơ sở có quy định về việc chuyển hình thức đào tạo. Nếu bạn dự đoán hoàn cảnh có thể thay đổi, hãy hỏi trước khi nhập học — biết mình có lối xoay xở giúp quyết định nhẹ nhàng hơn.
Lưu ý: quy định, tiêu chuẩn và số liệu nêu trong bài do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc công bố và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu nguồn chính thức hiện hành trước khi sử dụng cho mục đích chính thức.
