Bắt đầu từ công việc, không từ tấm bằng
Trình tự đúng: xác định công việc bạn muốn làm, đọc yêu cầu thật của nó, rồi mới quyết định học gì. Trình tự ngược lại — học một bằng rồi tìm việc dùng tới nó — tốn kém hơn nhiều.
Ba loại yêu cầu trong thông báo tuyển dụng
Yêu cầu cứng theo quy định
Một số vị trí có yêu cầu về trình độ hoặc về chứng chỉ hành nghề theo quy định pháp luật hoặc quy chế của ngành. Đây là loại không thương lượng được và không bù bằng kinh nghiệm.
Cách nhận ra: yêu cầu nêu cụ thể trình độ và ngành, thường kèm viện dẫn quy định. Nếu không rõ, hãy hỏi thẳng bộ phận tuyển dụng.
Yêu cầu cứng do đơn vị đặt
Không phải quy định pháp luật nhưng đơn vị dùng làm ngưỡng sàng lọc. Loại này đôi khi linh hoạt với ứng viên có hồ sơ mạnh ở mặt khác — đáng thử nếu bạn thiếu một chút.
Yêu cầu mong muốn
Thường viết dưới dạng "ưu tiên". Không đáp ứng vẫn nộp được.
Câu hỏi phải hỏi trước khi đi học
- Vị trí này yêu cầu trình độ gì, và có yêu cầu đúng ngành không? Yêu cầu "ngành đúng" quan trọng hơn nhiều người tưởng — có bằng thạc sĩ ngành khác đôi khi không đáp ứng được.
- Hình thức đào tạo có bị giới hạn không? Nếu bạn định học từ xa hoặc vừa làm vừa học, hãy xác nhận trước.
- Có yêu cầu về chứng chỉ hành nghề riêng không? Ở một số lĩnh vực, văn bằng chưa đủ để hành nghề.
- Bằng do cơ sở nước ngoài cấp có cần công nhận không? Nếu có, làm thủ tục ngay sau khi tốt nghiệp.
- Kinh nghiệm có thay thế được một phần yêu cầu không?
Hỏi ai: bộ phận nhân sự của đơn vị bạn nhắm tới, hoặc cơ quan quản lý ngành nghề. Đây là câu hỏi bình thường và họ trả lời được.
Khi bằng cấp không phải điểm nghẽn
Nhiều người mặc định rằng không được tuyển là vì thiếu bằng, rồi đi học thêm mà tình hình không đổi. Trước khi kết luận, hãy kiểm ba khả năng khác:
- Hồ sơ trình bày chưa rõ năng lực thực tế.
- Thiếu kinh nghiệm cụ thể mà vị trí cần, chứ không thiếu trình độ.
- Thiếu một chứng chỉ kỹ năng hoặc chứng chỉ hành nghề — thứ học trong vài tháng chứ không vài năm.
Cách kiểm hiệu quả nhất: hỏi thẳng người làm ở vị trí đó, hoặc hỏi nhà tuyển dụng sau một lần không trúng. Nhiều nơi sẵn sàng trả lời.
Bằng cấp và thu nhập
Quan hệ này không đồng đều giữa các ngành. Ở một số lĩnh vực, trình độ cao gắn với ngạch bậc và thu nhập rõ ràng; ở lĩnh vực khác, kinh nghiệm và kỹ năng cụ thể được coi trọng hơn hẳn. Trước khi tính bài toán đầu tư, hãy hỏi vài người đang làm trong ngành thay vì suy từ nguyên tắc chung.
Cảnh giác
Không có dịch vụ nào bảo đảm việc làm sau khi học. Những chương trình quảng cáo cam kết đầu ra bằng lời mà không có văn bản với điều kiện cụ thể là dấu hiệu cần thận trọng. Và văn bằng không qua đào tạo thực chất thì không được công nhận, đồng thời việc sử dụng giấy tờ giả là hành vi vi phạm pháp luật.
Lưu ý: quy định, tiêu chuẩn và số liệu nêu trong bài do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc công bố và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu nguồn chính thức hiện hành trước khi sử dụng cho mục đích chính thức.
