Tài chính khi học sau đại học: tính đủ trước khi bắt đầu

Khi quyết định học sau đại học, người ta thường tính học phí và kết luận là làm được.

Nhưng học phí chỉ là một phần — và khó khăn tài chính thường xuất hiện ở giữa chặng, thời điểm khó xoay nhất vì bỏ thì tiếc, tiếp thì không đủ.

Các khoản cần tính

Chi phí trực tiếp:

• Học phí và các khoản phí theo kỳ.
• Phí bảo vệ và các thủ tục.
• Tài liệu, sách chuyên ngành.
• Phần mềm chuyên dụng nếu ngành bạn cần.

Chi phí nghiên cứu — khoản hay bị bỏ sót nhất:

• Vật tư, hoá chất, mẫu vật tuỳ ngành.
• Chi phí thu thập dữ liệu — đi lại, thù lao cho người tham gia nếu có.
• Phí dịch vụ phân tích.
• Phí truy cập cơ sở dữ liệu nếu thư viện không có.
• Chi phí in ấn và đóng quyển.

Chi phí gián tiếp:

• Đi lại tới nơi học — với người ở xa đây là khoản lớn và kéo dài.
• Chỗ ở nếu phải chuyển.
• Chi phí dự hội thảo nếu chương trình yêu cầu hoặc khuyến khích.
• Phí công bố nếu tạp chí thu.

Chi phí cơ hội:

• Thu nhập mất đi nếu nghỉ việc hoặc giảm giờ làm.
• Cơ hội thăng tiến bị chậm.
• Với người học toàn thời gian dài, đây thường là khoản lớn nhất và ít được tính nhất.

Chi phí kéo dài: nếu bạn hoàn thành chậm hơn thời gian danh nghĩa — điều rất phổ biến — mọi khoản trên kéo dài theo.

Lập kế hoạch thực tế

• Tính cho toàn bộ thời gian dự kiến, cộng thêm dự phòng — thời gian thực tế thường dài hơn.
• Hỏi học viên khoá trước về các khoản phát sinh thật — họ biết những gì không có trong thông báo tuyển sinh.
• Hỏi rõ về chi phí nghiên cứu — cơ sở có hỗ trợ không, hay bạn tự lo.
• Có khoản dự phòng — thiết bị hỏng, phải thu thập lại dữ liệu, kéo dài thời gian.
• Đừng dùng hết tiết kiệm — bạn cần đệm cho các việc khác trong đời.

Các nguồn hỗ trợ

• Học bổng của cơ sở — hỏi bộ phận đào tạo, nhiều nguồn ít người biết.
• Đề tài của người hướng dẫn — một số đề tài có kinh phí cho học viên tham gia. Hỏi thẳng khi trao đổi ban đầu.
• Hỗ trợ từ cơ quan nếu bạn đang đi làm — nhiều nơi có chính sách, nhưng cần đọc kỹ điều khoản cam kết phục vụ.
• Làm trợ giảng hoặc trợ lý nghiên cứu — vừa có thu nhập vừa có kinh nghiệm liên quan.
• Các quỹ và chương trình hỗ trợ — tra cứu quy định hiện hành, chúng thay đổi theo thời gian.
• Hỗ trợ chi phí hội thảo — nhiều hội thảo có quỹ cho người mới, và ít người xin.

Việc nên làm: hỏi bộ phận đào tạo về tất cả các nguồn có thể, trước khi nhập học. Đây là câu hỏi bình thường và họ nắm thông tin.

Về vay để học

• Đọc kỹ điều kiện — lãi suất, thời gian trả, điều gì xảy ra nếu bạn không hoàn thành.
• Tính khả năng trả dựa trên thu nhập thực tế sau khi tốt nghiệp, không dựa trên thu nhập bạn hy vọng.
• Cẩn thận với cam kết ràng buộc nếu cơ quan tài trợ — thời gian phục vụ, khoản bồi hoàn nếu nghỉ việc sớm.
• Không vay ngoài hệ thống chính thức.

Khi gặp khó khăn giữa chặng

Đây là thời điểm quyết định, và có nhiều phương án hơn người ta nghĩ:

• Nói với bộ phận đào tạo sớm — nhiều nơi có quỹ hỗ trợ khẩn cấp hoặc cho giãn thời hạn đóng.
• Hỏi về bảo lưu — tạm dừng có thời hạn rồi quay lại, giữ được phần đã học.
• Chuyển sang hình thức vừa làm vừa học nếu cơ sở cho phép.
• Thu hẹp phạm vi đề tài để giảm chi phí nghiên cứu.
• Tìm việc làm thêm liên quan tới chuyên môn — trợ giảng, hỗ trợ dự án.
• Nói với người hướng dẫn — họ có thể biết nguồn kinh phí hoặc điều chỉnh được thiết kế nghiên cứu.

Đừng im lặng bỏ dở — phần lớn phương án chỉ áp dụng được khi bạn còn là học viên chính thức.

Với người có gia đình

• Bàn với gia đình trước về cả tiền và thời gian.
• Tính chi phí chăm sóc con trong thời gian bạn học.
• Hỏi về hỗ trợ dành cho học viên có con — một số cơ sở có.
• Có phương án nếu thu nhập gia đình thay đổi.

Cân nhắc trước khi quyết

Vài câu hỏi thẳng thắn:

• Nếu mất thêm hai năm so với dự kiến, bạn có chịu được không?
• Nếu thu nhập sau tốt nghiệp không tăng như kỳ vọng, quyết định này có còn hợp lý không?
• Bạn có đang đánh đổi khoản dự phòng của gia đình không?
• Có hình thức học nào rẻ hơn phục vụ được cùng mục tiêu không?

Một điều đáng nhớ

Học sau đại học là khoản đầu tư có thể xứng đáng — nhưng nó xứng đáng khi bạn hoàn thành được.

Vì vậy tính đủ từ đầu, kể cả các khoản khó chịu khi nghĩ tới, tốt hơn nhiều so với việc phát hiện thiếu ở giữa chặng — khi cả bỏ lẫn tiếp đều tốn kém.

Câu hỏi thường gặp