Thu thập dữ liệu: khâu tốn thời gian nhất và hay bị đánh giá thấp nhất

Trong kế hoạch nghiên cứu, phần thu thập dữ liệu thường được viết trong vài dòng. Trong thực tế, nó là khâu tốn thời gian nhất và có nhiều thứ hỏng nhất.

Chuẩn bị trước khi bắt đầu

• Hoàn tất xét duyệt đạo đức nếu nghiên cứu có con người tham gia — trước khi thu thập, không phải sau.
• Xin phép tiếp cận — cơ quan, trường học, doanh nghiệp, cộng đồng. Việc này thường mất nhiều thời gian hơn dự kiến.
• Làm thử với mẫu nhỏ. Đây là bước quan trọng nhất và hay bị bỏ qua — nó phát hiện gần như mọi vấn đề khi còn sửa được.
• Kiểm tra công cụ — bảng hỏi có câu nào gây hiểu nhầm không, thiết bị có hoạt động ổn định không.
• Chuẩn bị biểu mẫu ghi chép và cách lưu dữ liệu, trước khi có dữ liệu đầu tiên.
• Có phương án dự phòng — nếu nguồn chính không được, bạn làm gì?

Các vấn đề thường gặp

Tỉ lệ tham gia thấp hơn dự kiến. Đây là vấn đề phổ biến nhất.

• Dự trù tỉ lệ từ chối ngay từ khi tính cỡ mẫu.
• Chuẩn bị nhiều kênh tiếp cận.
• Làm cho việc tham gia dễ nhất có thể — thời gian ngắn, thời điểm thuận tiện.

Dữ liệu thiếu. Người bỏ trống câu, thiết bị mất kết nối, bản ghi hỏng.

• Kiểm tra ngay sau mỗi buổi, đừng để tới cuối.
• Ghi lại lý do thiếu — nó ảnh hưởng tới cách phân tích.

Người tham gia bỏ giữa chừng với nghiên cứu theo dõi dài.

Thiết bị hỏng hoặc lệch chuẩn. Hiệu chỉnh định kỳ và ghi lại.

Điều kiện thực tế khác kế hoạch — địa điểm không như mô tả, thời tiết, lịch của đơn vị phối hợp thay đổi.

Nguyên tắc chung: ghi lại mọi sai lệch so với kế hoạch và lý do. Bạn sẽ cần chúng khi viết phần phương pháp và khi bảo vệ.

Tổ chức dữ liệu ngay từ đầu

Đây là việc mất một buổi lúc đầu và tiết kiệm nhiều tuần về sau:

• Tách rõ dữ liệu thô và dữ liệu đã xử lý. Không bao giờ sửa dữ liệu thô — mọi xử lý tạo ra tệp mới. Điều này cho phép quay lại và kiểm tra mọi bước.
• Đặt tên tệp có quy tắc — ghi lại quy tắc đó, dùng ngày theo định dạng sắp xếp được, không dùng dấu cách.
• Không dùng tên bản cuối — dùng số phiên bản.
• Có tệp mô tả cho mỗi bộ dữ liệu: thu thập thế nào, mỗi cột nghĩa là gì, đơn vị đo, cách mã hoá giá trị thiếu.
• Ghi ngay khi thu thập, không ghi lại từ trí nhớ sau nhiều tháng.

Phép thử: nếu sau hai năm bạn quay lại, hoặc nếu người hướng dẫn nhận bộ dữ liệu này, có hiểu được không?

Sao lưu

Mất dữ liệu ở giai đoạn này là mất nhiều tháng công sức, và nó vẫn xảy ra:

• Nhiều bản ở nhiều nơi — không chỉ trên máy tính cá nhân.
• Ít nhất một bản ở vị trí khác về mặt vật lý.
• Sao lưu tự động — sao lưu thủ công là sao lưu sẽ bị quên.
• Thử khôi phục một lần để chắc chắn bản sao dùng được.
• Với dữ liệu có thông tin cá nhân, kiểm tra quy định của cơ sở về nơi lưu và về mã hoá.

Bảo mật với dữ liệu có người tham gia

• Tách thông tin định danh khỏi dữ liệu nghiên cứu ngay từ khi thu thập, lưu bảng đối chiếu riêng và bảo vệ chặt.
• Chỉ thu thập những gì cần cho câu hỏi nghiên cứu.
• Cẩn thận với khả năng nhận diện — bỏ tên không đủ, vì tổ hợp các thuộc tính có thể nhận ra một người trong nhóm nhỏ.
• Tuân thủ cam kết trong bản đồng ý về việc lưu và huỷ.

Ghi nhật ký nghiên cứu

Thói quen đơn giản mà có giá trị lớn:

• Ngày, đã làm gì, kết quả thế nào.
• Các quyết định và lý do.
• Vấn đề gặp phải và cách xử lý.
• Ý tưởng nảy ra trong quá trình.

Vì sao hữu ích: khi viết phần phương pháp, bạn cần nhớ chi tiết của việc đã làm nhiều tháng trước. Và khi hội đồng hỏi vì sao bạn quyết định thế này, nhật ký là câu trả lời.

Với dữ liệu thứ cấp

Nếu bạn dùng dữ liệu có sẵn thay vì tự thu thập:

• Kiểm tra điều kiện sử dụng và xin phép nếu cần, bằng văn bản.
• Tìm hiểu cách dữ liệu được thu thập — bạn cần biết giới hạn của nó.
• Kiểm tra chất lượng trước khi dựa vào — giá trị bất thường, thiếu sót có hệ thống.
• Ghi rõ nguồn và phiên bản — dữ liệu có thể được cập nhật.
• Trích dẫn bộ dữ liệu theo cách người tạo yêu cầu.

Khi dữ liệu không như mong đợi

• Kết quả không như giả thuyết là kết quả, không phải thất bại — và nó cần được báo cáo.
• Đừng thu thập thêm cho tới khi ra kết quả mong muốn — đây là một trong các thực hành làm sai lệch nghiên cứu.
• Đừng loại dữ liệu theo tiêu chí nghĩ ra sau khi xem. Nếu phải loại, nêu rõ tiêu chí và lý do.
• Nói với người hướng dẫn sớm — có thể cần điều chỉnh thiết kế, và làm sớm thì còn kịp.

Một điều đáng nhớ

Chất lượng của toàn bộ luận văn bị giới hạn bởi chất lượng của dữ liệu — không có phân tích nào cứu được dữ liệu thu thập cẩu thả.

Vì vậy thời gian bỏ ra để làm thử, để tổ chức, và để ghi chép ở giai đoạn này là khoản đầu tư có tỉ lệ hoàn vốn cao nhất trong cả quá trình.

Câu hỏi thường gặp